Dải đất xứ dừa Bến Tre không chỉ nổi tiếng với những hàng dừa xanh mát mà còn níu chân du khách bởi hương vị mộc mạc, đậm đà của bánh tráng Mỹ Lồng và bánh phồng Sơn Đốc. Hai làng nghề trăm năm tuổi tại Giồng Trôm đã dệt nên câu chuyện về tình người, tình đất, gói trọn hồn quê trong từng chiếc bánh, khơi gợi bao nỗi nhớ thương cho những người con xa xứ.
Hương Vị Say Đắm Từ Làng Bánh Tráng Mỹ Lồng
Từ lâu, hình ảnh những chiếc bánh tráng, bánh phồng nơi xứ dừa đã trở thành biểu tượng thân thương trong lòng mỗi người con Bến Tre và du khách phương xa. Vị ngọt ngào, thấm đẫm tình đất, tình người ấy dường như được gói trọn trong từng chiếc bánh mộc mạc, để rồi mỗi khi thưởng thức, ta lại cảm thấy nỗi nhớ quê hương dâng trào da diết.
Men theo tỉnh lộ 885 từ thành phố Bến Tre, qua cầu Chẹt Sậy, du khách sẽ đến với xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm – cái nôi của làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng vang danh bao đời nay. Ngay khi đặt chân đến, khung cảnh những phên bánh tráng trắng tinh tươm trải dài tăm tắp, phơi mình dưới nắng vàng rực rỡ trước mỗi mái hiên nhà dân sẽ cuốn hút mọi ánh nhìn. Hai bên đường, những quầy hàng san sát bày bán đủ loại đặc sản Bến Tre, nhưng nổi bật nhất vẫn là những chồng bánh tráng Mỹ Lồng đủ loại, từ bánh sống chờ nướng đến bánh đã chín vàng ươm.
Một mùi thơm đặc trưng, ngào ngạt của bánh lan tỏa khắp không gian, khiến người lữ khách say mê như cách người ta vẫn thường ví von về men rượu, nhưng đây là thứ “men” của hương đồng gió nội, của sự tinh túy từ xứ dừa. Ở Mỹ Lồng, công việc làm bánh là của chung mọi nhà, mọi lứa tuổi – từ cụ già, trẻ nhỏ đến những thanh niên trai tráng, ai ai cũng thuần thục, lành nghề, góp sức vào từng công đoạn. Người dân nơi đây vốn chân chất và hiếu khách. Chẳng cần ngỏ lời nhiều, chỉ cần thể hiện ý muốn tìm hiểu, du khách sẽ nhận được những nụ cười vui vẻ và lời mời nhiệt tình. Chuyện trò cùng cô Hồng, một nghệ nhân với hơn 25 năm kinh nghiệm, cô chia sẻ: “Làng nghề bánh tráng này đã có từ rất lâu rồi, nghe ông bà kể lại chắc cũng cả trăm năm. Gia đình tôi qua bao thế hệ đều gắn bó với nghề, nó như một phần máu thịt vậy. Làm bánh không chỉ là sinh kế, mà còn là một thú vui tao nhã, một nét văn hóa mà chúng tôi quyết tâm giữ gìn, không để mai một theo thời gian.”
Bí Quyết Làm Nên Hương Vị Độc Đáo
Để tạo nên chiếc bánh tráng Mỹ Lồng trứ danh, bí quyết nằm ngay ở khâu chọn gạo và pha bột. Gạo phải là loại thơm vừa, dẻo nở, không quá khô. Các nguyên liệu khác như đường, muối, mè cũng được định lượng tỉ mỉ. Với người thợ lành nghề, chỉ cần nhìn và chạm tay cũng đủ đong đếm chính xác. Tuy nhiên, yếu tố làm nên sự khác biệt rõ rệt nhất, mang đậm nét đặc trưng xứ dừa, chính là phần nước cốt dừa béo ngậy, đậm đặc được hòa quyện vào bột. Điều này tạo nên sự khác biệt hoàn toàn so với bánh tráng các vùng khác.
Bánh tráng Mỹ Lồng đa dạng chủng loại để chiều lòng mọi sở thích của thực khách:
Nhưng được yêu thích nhất có lẽ là loại bánh tráng dừa vừa béo vừa xốp. Chỉ cần đặt lên bếp than hồng, hương thơm lừng đã lan tỏa, đánh thức mọi giác quan, khiến lòng người ngất ngây.
Nghĩa Tình Trong Chiếc Bánh Phồng Sơn Đốc
Cũng như Mỹ Lồng, làng nghề bánh phồng Sơn Đốc mang tên từ địa danh chợ Sơn Đốc thuộc xã Hưng Nhượng, huyện Giồng Trôm, nơi nổi tiếng với bánh phồng nếp. Thuở ban đầu, việc làm bánh phồng của người dân nơi đây chỉ mang tính tự phát, nhỏ lẻ, chủ yếu phục vụ cúng kiếng tổ tiên, lễ Tết, hay làm quà biếu. Một phần nhỏ được đem ra chợ Sơn Đốc bán để kiếm thêm thu nhập, ít ai ngờ rằng loại bánh phồng nếp mộc mạc này lại có ngày vang danh đến vậy.
Khi du khách mua về ăn thử, ai nấy đều ngạc nhiên bởi hương vị độc đáo, lạ miệng: vị ngọt thanh của nếp, mùi thơm lừng của mè rang, và cái béo ngậy đặc trưng của nước cốt dừa. Từ đó, qua nhiều kênh thông tin khác nhau, bánh phồng Sơn Đốc dần được biết đến rộng rãi và vươn xa, trở thành một thương hiệu trăm năm tuổi, có mặt khắp mọi miền đất nước và cả nước ngoài.
So với bánh tráng, làm bánh phồng có phần kỳ công và vất vả hơn. Bánh được làm từ nếp sáp, một giống nếp nổi tiếng của Bến Tre. Nếp được đồ thành xôi, sau đó cho vào cối giã nhuyễn cùng đường cát và nước cốt dừa. Buổi sáng ở làng nghề, du khách dễ dàng nhận ra nhà nào đang làm bánh phồng qua tiếng chày giã bột rộn ràng, đều đặn. Đây từng là công đoạn nặng nhọc nhất, thường do đàn ông đảm nhiệm. Ngày nay, việc quết bánh đã bớt vất vả hơn nhờ có máy móc hỗ trợ, sau đó bột sẽ được chuyển sang khâu bắt và cán bánh. Phơi bánh phồng cũng là cả một nghệ thuật, đòi hỏi sự khéo léo và phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Người dân làng nghề luôn mong nắng tốt để bánh khô đều, thơm ngon và đỡ công sức.
Khi nướng trên bếp than hồng đỏ rực, chiếc bánh phồng Sơn Đốc sẽ nở bung to gấp 3-4 lần so với ban đầu, tỏa hương thơm phức, giòn xốp và ngon miệng vô cùng. Ngoài bánh phồng nếp truyền thống, làng nghề còn sáng tạo thêm bánh phồng mì, bánh phồng chuối, tạo nên sự đa dạng cho sản phẩm. Đặc biệt vào những tháng giáp Tết Nguyên đán, người dân làng nghề phải thức thâu đêm để kịp làm ra những mẻ bánh phục vụ nhu cầu thị trường.
Năm 2007, bánh phồng Sơn Đốc được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận nhãn hiệu hàng hóa và được UBND tỉnh Bến Tre công nhận là làng nghề truyền thống. Đây là một động lực lớn, giúp làng nghề tiếp tục phát triển vững mạnh. Thưởng thức bánh phồng Sơn Đốc, du khách không chỉ cảm nhận hương vị đặc trưng mà còn thấm thía cái giá trị tinh thần, cái tình, cái nghĩa của người làm bánh được gửi gắm trong từng sản phẩm. Dù một số tỉnh khác cũng làm bánh phồng, nhưng chỉ có hương vị dừa độc đáo cùng tình người xứ dừa mới làm nên chiếc bánh phồng Sơn Đốc trọn vẹn và khó quên.
Đóng Góp Vào Sự Phát Triển Của Xứ Dừa
Hàng năm, hai làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng và bánh phồng Sơn Đốc đóng góp hàng tỷ đồng vào GDP của tỉnh, góp phần nâng cao đời sống cho người dân địa phương, giải quyết việc làm và chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Giồng Trôm. Đây là những điểm sáng trong sự phát triển chung của các làng nghề truyền thống Bến Tre nói chung và huyện Giồng Trôm nói riêng.
Với sức hút đặc biệt, cả hai làng nghề hiện đã thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước, đặc biệt là khách quốc tế. Các doanh nghiệp lữ hành thường xuyên đưa du khách đến tham quan, trải nghiệm trong các chương trình du lịch Bến Tre, nhằm giới thiệu những nét độc đáo và tinh hoa của làng nghề truyền thống.
Năm 2013, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bến Tre đã triển khai dự án “Phát triển kinh doanh cho người lao động ở nông thôn”, mang đến nhiều hỗ trợ thiết thực cho người dân tại cả hai làng nghề. Dự án đã:
Những nỗ lực này không chỉ góp phần nâng cao năng suất lao động, tiết kiệm thời gian mà còn cải tiến mẫu mã sản phẩm, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng cao của thị trường, đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị của những làng nghề truyền thống quý báu này.